Kad mezarja utihnu...

Eso Blagajcevic iz Blagaja kod Bosanskog Novog sam je eshumirao oca Fadila i rodjaka Besima Berbrovica,koji su ubijeni u augustu 1992.godine na starome mostu na rijeci Sani.Prije toga njegov otac je sa jos 14 Bosnjaka odveden sa stadiona Mlakve u Bosanskom Novom.Sest Bosnajka s toga spiska su prezivjeli,dok se Fadilu i Besimu izgubio svaki trag.
Eso se vratio u Blagaj 1999.godine sa namijerom da sazna bilo sta o nestanku svog oca 1992.godine.
-Za ocem tragam od 1992.godine.Neki Srbi su mi otkrili ko bi mogao znati gdje je bacen nakon ubistva.U petak,11.juna 1992,Milanko Vujanovic zvani Krezo obecao mi je otkriti gdje mi je otac,ali je odbio da se to ucini legalno sa sudskim i policijskim organima.Rekao mi je da u protivnom nikad necu naci oca.Sta sam mogao,pristao sam-prica Eso i tvrdi da je Vujanovicu morao platiti 3,000 KM za ovu informaciju.
Prema Blagacevicevim rijecima,on je u nedelju,14.juna,dosao u sumu Zurin s desne strane puta Blagaj-Bosanski Novi oko 19 sati.Onda je krenuo kroz sumu po marsruti koju mu je odredio Vujanovic.Nakon nekoliko stotina metara dosao je do uvale gdje je bila deponija smeca.Tu su ga cekali Vujanovic i jos jedan covijek.Pili su pivo.Ispod smetiljista bili su ostatci tijela njegovog oca Fadila i rodjaka Besima Berberovica.
-Sam sam kopao smece.Na vrhu je bila bacena crknuta krava,a ispod nje i nesto smeca docekalo me je jezivo otkrice,bili su to ostatci moga oca i rodjaka Besima.Vujanovic je pijuci pivo i cerekajuci se cak znao i kome pripada uginula krava.Kopao sam oko dva sata-kaze Eso,poslije je pao mrak pa sam radio i sa baterijom.Kezeci se ,monstrum me je pitao dali cu dati novac i za Berberovica,jer se radilo o dva tijela? Odbio sam-prica Eso,koji je tijela odvezao kuci u plasticnim vrecama.
Sutradan je tijela odvezao u Bihac i predao ih Kantonalnom MUP-u,odakle su prebacena u halu Sejkovaca u Sanskom Mostu.Poslije toga dao je izjavu i inspektoru iz bosanskonovske policije,nakon cega je uslijedilo hapsenje ratnog zlocinca Milanka Vujanovica koji je u okruznom sudu u Banjoj Luci osudjen na dugogodisnju robiju.
Blagajcevic je izjavio da je na ocu pronasao crnu plasticnu sajlu kojom je bio vezan i svoju koznu jaknu.
Mehmed Berberovic,Besimov brat,koji je u Bihac dosao iz Zagreba,u dvoristu MUP-a zatrazio je da se otvori unutrasnji dzep na sorcu njegovog brata Besima,tvrdeci da se tu nalazilo 7,000 maraka.Novac je pronadjen u najlon kesici.ES

Apelaciono vijeće Odjela I za ratne zločine Suda BiH je danas izreklo presudu kojom je Boban Šimšić pravosnažno osuđen na 14 godina zatvora za zločin protiv čovječnosti, počinjen dok je bio pripadnik rezervnog sastava policije Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske na području opštine Višegrad, u periodu od aprila do jula 1992.godine.

U presudi se navodi kako je dokazano da je Šimšić 25. jula 1992. godine, u grupi od oko deset pripadnika srpske vojske i policije, učestvovao u napadu na selo Velji Lug, opština Višegrad. U okviru ovog napada ubijeno je sedam osoba, a kuće i privredni objekti Bošnjaka zapaljeni. Više desetina civila Bošnjaka odvedeno je i protivzakonito zatvoreno u prostorije Osnovne škole Hasan Veletovac u Višegradu.
U drugoj polovini juna 1992. godine, vršeći dužnost stražara koji je obezbjeđivao više stotina zatvorenih civila Bošnjaka u prostorijama zgrade Osnovne škole Hasan Veletovac, zajedno sa drugim pripadnicima srpske vojske, policije i paravojnih formacija, Šimšić je učestvovao u ubistvima, prisilnom nestanku i mučenjima zatvorenika, te pomagao u prisiljavanju na seksualni odnos djevojaka i mlađih žena. Osuđeni je tako u nekoliko navrata izdvajao djevojke i mlađe žene i odvodio ih radi podvođenja drugim pripadnicima srpske vojske koji su ih višestruko silovali, premlaćivali i ponižavali.

U presudi se navodi i da je Šimšić omogućio Milanu Lukiću i drugim pripadnicima srpske vojske da uđu u prostorije Osnovne škole Hasan Veletovac kojom prilikom su oni izveli jednog civila Bošnjaka iz prostorije u kojoj je bio zatvoren sa ostalim civilima. Milan Lukić je nožem zaklao ovog civila, a zatim su njegovu odsječenu glavu ubacili među ostale zatvorene civile.

Šimšića je su oslobodio optužbi da je neutvrđenog datuma u junu 1992. godine, iz prostorije u kojoj su bili zatvoreni civili Bošnjaci u Vatrogasnom domu u Višegradu, izveo pet djevojaka i pet mlađih žena, kako bi ih odveo u susjednu prostoriju gdje ih je zatim zajedno sa dvojicom srpskih vojnika tukao, a zatim naizmjenično silovao.

Vrijeme koje je Šimšić proveo u pritvoru od 24. januara 2005. godine će se uračunati u izrečenu kaznu zatvora.

Veljko Čivša, branilac Bobana Šimšića, nije bio zadovoljan ovakvom presudom, nazvavši je “logičnim epilogom klasičnog političkog procesa:

“Boban Šimšić nije mogao biti osuđen dok Apelaciono vijeće nije izbacilo iz spisa oslobađajuće dokaze, koji su postojali u prvostepenom postupku.”

Nezadovoljstvo presudom izrazile su i članice Udruženja “Žena žrtva rata”, među kojima i jedna zaštićena svjedokinja sa suđenja Bobanu Šimšiću. Dok je izricana presuda, ova svjedokinja je bila vidno potresena, a u jednom trenutku joj je i pozlilo.

“Trebao je dobiti doživotnu”, komentar je koji je izrekla uplakana nakon što je saopćena presuda.

Boban Šimšić (39) dobrovoljno se predao u januaru 2005. godine. Optužnica protiv njega potvrđena je 8. jula 2005, a glavni pretres je počeo dva mjeseca nakon toga. U julu 2006. godine prvostepeno Sudsko vijeće osudilo ga je na pet godina zatvora, ali je presuda odlukom Apelacionog vijeća poništena u januaru ove godine te je pokrenut obnovljeni postupak već u martu.

Ovo je sedma pravosnažna presuda pred Odjelom za ratne zločine Suda BiH. Osuđeni nema prava žalbe na ovu odluku.

Pod naslovom “Ko su ljudi u vašem susjedstvu” i nadnaslovom “Ratni zločinci u RS”, Međunarodna krizna grupa je početkom novmbra 2000. godine objavila studiju, u kojoj se detaljno opisuju sadašnje i bivše pozicije 75 pojedinaca u Republici Srpskoj koji se povezuju s ratnim zločinima, posebno se analizira zašto ti ljudi još uvijek nisu u Tribunalu u Haagu, nego su, ne samo na slobodi, nego i prisutni u političkom, ekonomskom i adminsitrativnom životu manjeg bosanskohercegovačkog entiteta. "Mnogi od njih" stoji u izvještaju, "zbog svojih funkcija, redovno se vidjaju s predstavnicima SFOR, OSCE, UN-a i OHR." Medjunarodna zajednica u potpunosti je svjesna da su oni povezani s ratnim zločinima, ali ipak s njima, ponekad i dnevno, suradjuje. U studiji su na više od 90 stranica ukratko opisani najteži ratni zločini i osobe koja su tada bila ili direktno odgovorna za počinjenje zločine, ili se vjeruje da su, po prirodi stvari, bili na takvim pozicijama da su za zločine znali, poticali ih, ili se s njima slagali. Autori ove studije tvrde da znaju da su neki od pojedinaca koji se u njoj spominju već na “tajnoj listi” Tribunala, ali se uzdržavaju od iznošenja više detalja kako ne bi ometali istrage suda u Haagu. U studiji se obrađuje 18 “najproblematičnijih” opština, plus Distrikt Brčko.Prenosimo kraće izvode iz ove studije Međunarodne krizne grupe i imena pojedinaca koji su u njoj označeni kao “osobe povezane sa ratnim zločinima” u BiH.

Pogledajte kompletan film.

Da biste pogladali film, treba da imate instaliran flash player 8.

Dokumentarni film koji predstavlja rezultat dvogodišnjeg istraživanja, uz retke dostupne sagovornike, probija zid ćutanja oko slučaja „Bitići“, svirepog ubistva američkih državljana albanskog porekla u Petrovom Selu, jula 1999. godine. Tela Agrona, Iljija i Mehmeta Bitićija pronađena su 2001. godine u masovnoj grobnici u Petrovom Selu kod Kladova, zajedno sa telima 77 ubijenih albanskih civila sa Kosova.

Deset dana nakon prikazivanja dokumentarca, Tužilaštvo za ratne zločine podnelo je zahtev da se sprovede istraga protiv dva lica, kojima je potom određen pritvor.

Autor: Jasna Janković
Reditelj: Nikola Momčilović
Trajanje: 27 min
Format: DVCAM
Godina proizvodnje: 2006.

Tela 23-godišnjeg Agrona, dve godine mlađeg Mehmeta i 25-godišnjeg Ilija Bitićija pronađena su 2001. godine na površini masovne grobnice u Petrovom selu kod Kladova.

U grobnicama u Petrovom Selu pronađena su tela još 67 muškaraca i sedam žena sa Kosova.

Tela su dovezena u hladnjači, preko Istočne Srbije, a na njihovom ukopavanju u masovnim grobnicama u Petrovom Selu, angažovani su komunalni radnici.

Utvrđeno je da su braća Bitići ubijena u julu 1999. godine, na policijskom poligonu u Petrovom selu, neposredno nakon završetka ratnih operacija na Kosovu.

Oni su se borili u sastavu “Atlantske brigade” Oslobodilačke vojske Kosova. Bili su američki državljani, rođeni u Ilinoisu, u Čikagu. Pri ulasku u tadašnju Saveznu Republiku Jugoslaviju, na teritoriju Kosova, ušli su iz Albanije, bez evidencije kod državnih organa.

Pre dolaska na Kosovo, živeli su u Njujorku, gde su imali piceriju. Njihova majka i rodbina žive u to vreme u Prizrenu.

Odmah posle zavšetka NATO intervencije u tadašnjoj Saveznoj Republici Jugoslaviji i potpisivanja Kumanovskog vojno-tehničkog sporazuma, pomažu komšijama, romskoj porodici Mitrović iz Prizrena da se vrate u Srbiju, u Kraljevo, gde su izbegli tokom rata na Kosovu.

Zaustavlja ih policija na administrativnoj granici Srbije i Kosova. Zbog kršenja zakona o kretanju i boravku stranaca, odvode ih u Kuršumliju, gde im sudija za prekršaje određuje 15-dnevnu kaznu zatvora koju izdržavaju u zatvoru u Prokuplju.

Na zahtev za uslovno puštanje, pušteni su kući tri dana ranije. Na sporedni izlaz iz zatvora u Prokuplju izvedeni su 8. jula 1999. godine. Obavešten da će biti pušteni na slobodu, komšija Miroslav ih čeka na glavnom ulazu.

Prema svedočenju Miroslava Mitrovića, Aleksandar Đorđević, upravnik zatvora u Prokuplju, mu je rekao da su po braću Bitići ispred zatvora došla dva muškaraca u civilu, u belom automobilu, bez registarskih oznaka.

Braća Bitići su, međutim, već na putu ka Petrovom Selu, nekoliko stotina kilometara udaljenom od Prokuplja. Odvedeni su u bazu Specijalnih antiterorističkih jedinica MUP-a Srbije gde su, nakon dva dana, ubijeni mecima u potiljak, a potom pokopani u masovnu grobnicu u kojoj su već bila tela kosovskih Albanaca.

Od trenutka nestanka svoje braće, njihov brat Fatos i cela porodica koji sada žive u Njujorku, sprovode privatnu istragu. Istovremeno, istragu vodi i FBI, dok ambasada SAD u Beogradu pažljivo prati ovaj slučaj. Ubistvo braće Bitići SAD vide kao smišljeno ubistvo njenih državljana.

Iz njujorškog sedišta Udruženja albansko-američkog prijateljstva upućen je zahtev Senatu i Predstavničkom domu da «SAD uslove svaku dalju konkretnu podršku Beogradu hitnim i potpunim razrešenjem slučaja braće Bitići». Njihovu obdukciju i identifikaciju, pored naših stručnjaka, obavili su, na zahtev SAD, i eksperti FBI. Posmrtne ostatke braće Bitići preuzeo je u februaru 2002. godine, američki konzul Tomas Rajs, i oni su transportovani u Ilinois.

Okružno tužilaštvo u Negotinu, nakon prikupljenih izjava tridesetak lica, podnelo je zahtev za sprovođenje istrage protiv Vlastimira Đorđevića, bivšeg načelnika Resora javne bezbednosti MUP-a Srbije zbog osnovane sumnje da je protivpravno uhapsio braću Bitići. Pošto se Đorđević tada već nalazio u bekstvu, istražnom sudiji opštinskog suda u Kladovu podnet je zahtev za njegovo lišavanje slobode.

Đorđević je početkom 80-ih bio komandant policijskih jedinica na Kosovu. Bio je čovek od poverenja Slobodana Miloševića. U vreme otkrivanja masovnih grobnica, bivši ministar policije Dušan Mihajlović, koji je odbio da govori za ovaj film, rekao je medijima da je Đorđevića jedan od izvršilaca Miloševićeve naredbe o asanaciji bojišta i uklanjanju svih žrtava sa Kosova. Jula 1999, Milošević ga je odlikovao Ordenom jugoslovenske zastave prvog stepena.Penzionisan je početkom maja 2001. godine, kada je izbila na videlo afera sa hladnjačom u Dunavu sa telima kosovskih Albanaca. Zbog ratnih zločina koje su policijske i vojne snage Srbije počinile nad kosovskim Albancima, na spisku je najtraženijih haških optuženika.

Državni tužilac zahtevao je da se sasluša i Goran Radosavljević Guri, u to vreme komandant Žandarmerije. Tužilac je naveo da postoji osnovana sumnja da je Radosavljević bio upoznat sa ovim slučajem zbog toga što je u vreme kada su Bitići boravili u policijskom objektu u Petrovom selu bio komandant tog objekta i u stalnom kontaktu sa načelnikom Resora javne bezbednosti MUP-a Srbije Vlastimirom Đorđevićem.

General Radosavljević izjavio je tada da je u Petrovom Selu boravio samo povremeno, a da je u to vreme, jula 1999. godine, bio na godišnjem odmoru, u lovu sa svojim prijateljima.

“Sećam se da sam se jednom prilikom, posle povratka sa godišnjeg odmora, susreo sa Vlastimirom Đorđevićem u zgradi MUP-a i on me je tada upitao gde sam bio prošle nedelje i da li me je Sreten Popović obavestio o nekom događaju. Rekao sam mu da sam bio na godišnjem odmoru i upitao ga o čemu se radi. General Đorđević mi je rekao da je sve u redu i da je on taj posao završio sa Popovićem”.

General Radosavljević nam je rekao da ne želi da govori o slučaju Bitići jer je istraga u toku, a da je svoja izneo nadležnim organima.

Miroslav Mitrović preminuo je 2004. godine u Kraljevu, gde njegova porodica i danas živi u dvostrukom strahu od omazde. Od Srba, raseljenih lica sa Kosova koji žive u Kraljevu s jedne strane jer su pomogli kosovskim Albancima, pripadnicima OVK, i s druge strane od samih Albanaca jer se osećaju odgovornim za smrt braće Bitići. Njegova supruga Ajša Mitrović, koja je sa njim bila u Prokuplju kada je otišao da se raspita gde su braća Bitići, kaže da ga je ubio strah pomešan sa osećanjem griže savesti.

Slobodan Borisavljević, koji je u vreme Slobodana Miloševića zauzimao visoke funkcije u policiji i bio upućen u mnoge zločine koje je ta policija počinila, sada je ponovo na rukovodećem položaju u MUP-u, na čelu Službe za otkrivanje ratnih zločina. Slobodan Borisavljević je obavljao više važnih funkcija, a zanimljivo je da je bio zamenik šefa kabineta načelnika Javne bezbednosti, generala Vlastimira Đorđevića. Prema svedočenju Dragana Karleuše, koji je vodio istragu o hladnjači i masovnim grobnicama u Batajnici i Petrovom Selu, Slobodan Borisavljević je bio upoznat s počinjenim zločinima, jer je prisustvovao sastanku na kom je Vlastimir Đorđević predočio upustva za takozvanu asanaciju terena koja je prethodno dobio od Slobodana Miloševića, Radomira Markovića i Vlajka Stojiljkovića.

Slobodan Borisavljević odbio je da govori o slučaju Bitići takođe jer je istraga u toku.

Zahtev za utvrđivanje činjenica o tome ko je naredio ubistvo braće Bitići, a ko je izvršio zločin Okružno tužilaštvo u Negotinu u više navrata je upućivalo MUP-u. Isto je učinio i tužilac za ratne zločine Vladimir Vukčević.

U pismu Nedeljnom telegrafu 16. juna 2004. godine, u koverti koja je stigla iz moskovske pošte, Đorđević piše:

„Što se tiče moje uloge u slučaju Bitići mogu da kažem sledeće: Informativno sam bio upoznat da su tri Albanca koji su došli iz Amerike i borili se kao pripadnici OVK ilegalno prešli granicu, da su uhvaćeni i prekršajno kažnjeni za ilegalni prelazak. Pošto me je načelnik SUP-a Prokuplje obavestio da im izrečena kazna ističe, o tome sam obavestio ministra koji mi je naložio da ih preuzmu pripadnici Posebne jedinice policije i smeste u centar za obuku u Petrovom selu, a da će on poslati ekipu koja će ih preuzeti i daljom obradom utvrditi njihovu ulogu i činjenje eventualnih zločina u sastavu UČK. Nalog sam telefonom predao dežurnim radnicima u centru, a oni su me kasnije izvestili da su zadatak obavili i da je lica preuzela upućena ekipa. Dobro se sećam da sam dežurnima u centru izdao nalog da strogo vode računa o njihovoj bezbednosti. Poptpuna je neistina da mi je Slobodan Milošević na sastanku na kome su prisustvovali ministar Vlajko Stojiljković, Radomir Marković, ja i još neki (po navodima Karleuše) naredio da izvršim asanaciju terena. Spreman sam da odgovaram pred svakim domaćim sudom kome je cilj utvrđivanje istine i stepena individualne odgovornosti.“

U izjavi datoj pred istražnim sudijom Opštinskog suda u Kladovu, inspektor Zoran Stanković je naveo da su postojala spremna rešenja o oslobađanju braće Bitići i da misli da su im ta rešenja uručena.

„Razgovarao sam sa nekim iz uprave zatvora. Rečeno mi je da su tog dana, negde oko 13 časova, došla dva lica sa nekim belim vozilom i da su ih preuzeli. Tako nešto se prvi put desilo otkako radim kao inspektor. Kasnije sam od upravnika zatvora saznao da ga je tog dana nazvao načelnik SUP-a Prokuplje Milisav Vučković i najavio da će neka lica iz MUP-a doći po braću Bitići.“